Blog komputerowy · porady IT, systemy, sieci i bezpieczeństwo Laboratorium odzyskiwania danych Odzyskiwanie danych · 609 123 321
Odzyskiwanie danych

SSD M.2 wykrywa się, ale zawiesza komputer i blokuje dostęp do danych

SSD zgłasza się w komputerze, ale chwilę później system zamiera, a pliki są niedostępne. Wyjaśniamy, co dzieje się w kontrolerze takiego dysku i jak zachować szanse na odzyskanie danych.

lge Redakcja lge.com.pl · aktualizacja 3 min czytania
Okładka artykułu: dysk SSD M.2, który zawiesza komputer i blokuje dostęp do danych

Jedna z bardziej mylących awarii dysków SSD wygląda tak: dysk jest widoczny w BIOS/UEFI, czasem nawet w systemie, ale po kilku sekundach komputer się zawiesza, eksplorator nie reaguje, a próba skopiowania czegokolwiek kończy się błędem. Ten typ usterki często spotykaliśmy w starszych dyskach z kontrolerami SandForce, takich jak ADATA Premier Pro SP900 w wersji M.2, ale podobnie potrafią zachowywać się SSD wielu marek.

Co to za dysk i dlaczego kontroler jest najważniejszy

ADATA Premier Pro SP900 M.2 to dysk w formacie M.2 (2242 lub 2280) z interfejsem SATA, oparty na kontrolerze SandForce SF-2281. To ważne rozróżnienie: złącze M.2 nie oznacza automatycznie NVMe – różnice opisujemy w artykule M.2 SATA czy NVMe. W każdym SSD dane nie leżą w kościach pamięci „po kolei”. Kontroler rozkłada je po komórkach, prowadzi tablice tłumaczące adresy logiczne na fizyczne, koryguje błędy i wyrównuje zużycie. Kontrolery SandForce dodatkowo kompresują i szyfrują dane w locie, więc bez działającego kontrolera i jego struktur odczytanie samych kości pamięci nie daje użytecznych plików.

Dlaczego dysk się wykrywa, a mimo to zawiesza komputer

Gdy komórki pamięci zaczynają się zużywać lub psuć, kontroler coraz częściej musi korygować błędy i ponawiać odczyty. Niektóre kontrolery przy dużej liczbie błędów przechodzą w tryb ochronny – dysk zgłasza się z dziwną nazwą lub zerową pojemnością albo po prostu przestaje odpowiadać na polecenia. Komputer czeka na odpowiedź, więc system zamiera. Podobnie bywa przy uszkodzeniu wewnętrznych tablic kontrolera, np. po nagłym zaniku zasilania.

Infografika: najważniejsze fakty o dysku SSD, który wykrywa się, ale zawiesza komputer
Infografika: Zawieszający się SSD – najważniejsze fakty – kliknij, aby powiększyć

Typowe objawy

  • Zawieszenie systemu tuż po podłączeniu dysku lub przy otwarciu folderu.
  • Dysk raz jest widoczny, raz nie; zgłasza różną pojemność lub nazwę modelu.
  • Bardzo wolny odczyt niektórych plików, inne kopiują się normalnie.
  • Windows proponuje inicjalizację dysku albo widzi partycję jako RAW.
  • Komputer nie startuje z SSD, choć dysk wykrywa się w UEFI.

Czego nie robić

Każde kolejne uruchomienie dysku, który zgłasza błędy, daje kontrolerowi kolejne okazje do prób naprawy i przenoszenia danych, a słabnącym komórkom – kolejne odczyty. Dlatego:

  • nie skanuj dysku programami do odzyskiwania i nie zostawiaj go na wielogodzinne testy,
  • nie uruchamiaj CHKDSK ani „programów naprawczych” – przy błędach odczytu mogą zmienić struktury systemu plików,
  • nie inicjalizuj i nie formatuj dysku, nawet jeśli system o to prosi,
  • nie aktualizuj firmware dysku z danymi, których nie masz w kopii – aktualizacja może wyczyścić zawartość.

Wskazówka: jeśli dane na dysku są ważne, a nie wiesz, co zrobić – najlepiej nie rób nic. Wyłączony dysk nie traci szans na odzyskanie danych.

Jak odzyskuje się dane z takiego SSD

W laboratorium dysk podłącza się do specjalistycznego sprzętu (np. PC-3000 SSD), który pozwala wprowadzić kontroler w tryb serwisowy, odbudować lub obejść uszkodzone tablice i odczytywać dane z kontrolą czasu i błędów. Gdy kontroler da się „przekonać” do pracy, powstaje kopia całego dysku, z której odtwarza się pliki. Przy dyskach z kontrolerem, który szyfruje dane, możliwości bywają ograniczone, dlatego wynik zależy od modelu i stanu pamięci. Pamiętaj też, że jeśli dane zostały usunięte, a system wykonał TRIM, odzysk jest możliwy dla kontrolerów Phison, Silicon Motion i Maxio, a przy innych zależy od modelu. Więcej w artykule o odzyskiwaniu danych z dysków SSD.

Diagnoza i wycena w laboratorium Mega Serwis są bezpłatne. Dysk możesz dostarczyć osobiście albo wysłać kurierem w sztywnym pudełku zabezpieczonym folią bąbelkową.

Podsumowanie

  • Wykrywanie dysku nie oznacza, że jest sprawny – zawieszanie się systemu to poważny objaw.
  • Przy pierwszych problemach wyłącz komputer i nie próbuj naprawiać SSD programami.
  • SSD psują się nagle i często bez ostrzeżenia, dlatego kopia zapasowa według zasady 3-2-1 jest obowiązkowa.
Dysk SSD M.2 SATA zamontowany na płycie głównej laptopa
Dysk SSD M.2 SATA w laptopie – złącze M.2 nie zawsze oznacza NVMe.
lge
Redakcja lge.com.pl

Blog prowadzi zespół Centrum Odzyskiwania Danych Mega Serwis z Warszawy – od 1997 roku naprawiamy komputery i odzyskujemy dane. Piszemy o tym, co widzimy na co dzień w serwisie i laboratorium.

Zadzwoń Utracone dane?