Blog komputerowy · porady IT, systemy, sieci i bezpieczeństwo Laboratorium odzyskiwania danych Odzyskiwanie danych · 609 123 321
Kopie zapasowe i chmura

RPO i RTO w małej firmie – ile danych i ile godzin przestoju możesz zaakceptować

Dwa skróty, które porządkują rozmowę o backupie: RPO mówi, ile pracy możesz stracić, a RTO – jak długo firma może stać. Pokazujemy, jak je policzyć na prostych przykładach.

lge Redakcja lge.com.pl 3 min czytania
Okładka artykułu: RPO i RTO – cele kopii zapasowych w firmie

„Mamy backup” to za mało, żeby wiedzieć, czy firma przetrwa awarię. Dopiero dwie liczby – RPO i RTO – mówią, ile pracy przepadnie i po jakim czasie wszystko znowu zadziała. Da się je wyznaczyć bez konsultantów i drogich narzędzi, wystarczy kartka i rozmowa z osobami, które z danych korzystają.

RPO – ile danych możesz stracić

RPO (Recovery Point Objective) to maksymalny akceptowalny „cofnięty czas”. Jeśli kopia programu sprzedażowego powstaje raz na dobę o 22:00, a serwer padnie o 16:00 następnego dnia, tracisz wszystko, co wprowadzono od rana – RPO wynosi w praktyce do 24 godzin. Chcesz stracić najwyżej godzinę pracy? Kopia musi powstawać co godzinę, a do tego trafiać poza uszkodzony serwer.

Najprościej zapytać: „ile pracy jesteśmy w stanie odtworzyć ręcznie?”. Faktury można przepisać z papierów, ale zamówień przyjętych przez telefon czy zmian w projekcie już niekoniecznie.

RTO – jak długo firma może stać

RTO (Recovery Time Objective) to czas od awarii do przywrócenia działania. Obejmuje nie tylko samo kopiowanie danych, ale też zakup lub przygotowanie sprzętu, instalację systemu, programów, licencji i sprawdzenie, czy wszystko działa. Kopia plików na dysku USB może mieć dobre RPO, a fatalne RTO – jeśli po awarii trzeba od zera stawiać serwer, odtworzenie zajmie dni, nie godziny.

Wskazówka: obraz całego systemu skraca RTO, bo zamiast reinstalacji przywracasz gotowe środowisko. Więcej o tym w tekście o obrazie systemu i kopii całego dysku.

Infografika: tabela z przykładowymi wartościami RPO i RTO dla różnych systemów w małej firmie
Infografika: RPO i RTO – przykładowe cele dla małej firmy – kliknij, aby powiększyć

Jak policzyć cele krok po kroku

  1. Spisz systemy i dane – program księgowy, magazyn, poczta, dokumenty na serwerze lub NAS, laptopy pracowników, strona internetowa.
  2. Oceń skutki przestoju – co się dzieje po godzinie, dniu i tygodniu bez danego systemu: brak sprzedaży, opóźnione przelewy, kary umowne, utrata klientów.
  3. Ustal RPO i RTO dla każdej pozycji – nie wszystko musi być „natychmiast”. Archiwum zeszłorocznych projektów może poczekać kilka dni.
  4. Dobierz metodę kopii – częstotliwość, miejsce przechowywania (lokalnie i poza firmą) oraz sposób odtworzenia.
  5. Sprawdź w praktyce – zmierz, ile naprawdę trwa odtworzenie, i porównaj z założonym RTO.

Przykład liczony: biuro rachunkowe

Biuro pracuje na programie księgowym z bazą na jednym serwerze. Księgowe wprowadzają dokumenty przez cały dzień, a w okresie rozliczeń każda godzina jest na wagę złota. Rozsądny cel to RPO 1 godzina i RTO 4 godziny. Z tego wynika: kopia bazy co godzinę na NAS, nocna kopia na dysk wymienny lub do chmury oraz obraz serwera, który pozwoli szybko przenieść system na inny komputer. Do tego zapasowy komputer albo umowa z serwisem na szybką wymianę sprzętu – bez tego RTO 4 godziny pozostanie na papierze.

Dla porównania – dokumenty Word i Excel na wspólnym dysku mogą mieć RPO 1 dzień, jeśli NAS robi migawki, a pracownicy w razie czego odtworzą kilka godzin zmian. Zasady rozmieszczenia kopii opisuje zasada 3-2-1.

Najczęstsze błędy przy wyznaczaniu RPO i RTO

  • Jedna liczba dla wszystkiego – prowadzi albo do przepłacania, albo do zbyt słabej ochrony najważniejszych systemów.
  • Pomijanie sprzętu – kopia jest, ale nie ma na czym jej odtworzyć, a nowy serwer przyjdzie za tydzień.
  • Kopia w tym samym miejscu – NAS obok serwera nie chroni przed pożarem, kradzieżą ani ransomware, który zaszyfruje oba urządzenia.
  • Brak testów – czas odtworzenia znany tylko z teorii; jak to sprawdzić, opisujemy w artykule o teście odtwarzania kopii.

Przepisy i NIS2 – ostrożnie

Unijna dyrektywa NIS2 i krajowe przepisy o cyberbezpieczeństwie obejmują wybrane sektory i firmy powyżej określonej wielkości. Wymagają m.in. zarządzania ciągłością działania i kopiami zapasowymi, ale nie podają gotowych wartości RPO i RTO. Czy twoja firma podlega tym obowiązkom, zależy od branży i skali działalności – warto to sprawdzić z prawnikiem lub doradcą. Niezależnie od przepisów, ustalone na piśmie cele pomagają też przy rozmowie z ubezpieczycielem i dostawcą IT.

Uwaga: gdy dysk serwera lub macierz uległy awarii, a kopia okazała się niepełna, nie uruchamiaj programów naprawczych na uszkodzonym nośniku. Skontaktuj się z laboratorium odzyskiwania danych – diagnoza i wycena są bezpłatne, a nośnik można dostarczyć osobiście lub wysłać kurierem.

Podsumowanie

RPO decyduje o tym, jak często robisz kopię, RTO – o tym, jak ją przechowujesz i czy masz plan odtworzenia. Spisz systemy, nadaj każdemu własne cele, dobierz metodę i raz na jakiś czas zmierz rzeczywisty czas przywracania. Dopiero wtedy wiesz, że backup działa tak, jak zakłada firma.

lge
Redakcja lge.com.pl

Blog prowadzi zespół Centrum Odzyskiwania Danych Mega Serwis z Warszawy – od 1997 roku naprawiamy komputery i odzyskujemy dane. Piszemy o tym, co widzimy na co dzień w serwisie i laboratorium.

Zadzwoń Utracone dane?