Blog komputerowy · porady IT, systemy, sieci i bezpieczeństwo Laboratorium odzyskiwania danych Odzyskiwanie danych · 609 123 321
Kopie zapasowe i chmura

Obraz dysku zamiast kopii plików – kiedy warto zrobić kopię całego systemu

Obraz dysku zapisuje system, programy i ustawienia w jednej kopii. Wyjaśniamy, kiedy taka kopia oszczędza godziny pracy, jakie narzędzia ją wykonują i jak wygląda przywracanie na czysty dysk.

lge Redakcja lge.com.pl 3 min czytania
Okładka artykułu: obraz dysku – kopia całego systemu operacyjnego

Kopia plików chroni dokumenty i zdjęcia, ale po awarii dysku zostawia cię z czystym komputerem: trzeba zainstalować system, sterowniki, programy, zalogować się wszędzie od nowa. Obraz dysku zapisuje całość – system, aplikacje i ustawienia – i pozwala wrócić do pracy w czasie potrzebnym na skopiowanie danych.

Czym jest obraz dysku

Obraz to plik (lub zestaw plików) zawierający zawartość wszystkich partycji dysku: partycji rozruchowej, systemowej i odzyskiwania. Programy do obrazów kopiują zwykle tylko zajęte bloki i kompresują dane, więc obraz jest mniejszy niż pojemność dysku. Obraz różni się od klonowania – klon to od razu gotowy drugi dysk, a obraz to kopia, z której dopiero się przywraca. O klonowaniu przy przesiadce na SSD piszemy w artykule klonowanie dysku na SSD.

Kiedy obraz jest lepszy od kopii plików

  • Komputer firmowy lub stanowisko z wieloma programami, licencjami i konfiguracją, której odtworzenie zajęłoby dzień pracy.
  • Przed ryzykowną operacją: dużą aktualizacją systemu, zmianą partycji, aktualizacją BIOS-u, instalacją drugiego systemu.
  • Przed wymianą dysku na większy – obraz można przywrócić na nowy nośnik.
  • Gdy chcesz mieć „punkt zero” świeżo skonfigurowanego komputera.

Obraz nie nadaje się natomiast na codzienną kopię dokumentów – jest duży, a przywracanie pojedynczych plików bywa mniej wygodne. Dlatego obraz robi się co jakiś czas, a dokumenty chroni osobno, np. Historią plików.

Infografika: porównanie obrazu dysku i kopii plików pod kątem zawartości i przywracania
Infografika: Obraz dysku a kopia plików – kliknij, aby powiększyć

Narzędzia do tworzenia obrazu

W Windows 11 i 10 nadal jest dostępne starsze narzędzie Panel sterowania → Kopia zapasowa i przywracanie (Windows 7) → Utwórz obraz systemu. Microsoft nie rozwija go od lat, ale wciąż pozwala zapisać obraz na dysk zewnętrzny. Ze względu na jego status warto rozważyć także programy zewnętrzne:

  • Veeam Agent for Microsoft Windows – ma bezpłatną wersję do użytku domowego, obsługuje harmonogram i nośnik ratunkowy.
  • Clonezilla i Rescuezilla – bezpłatne narzędzia uruchamiane z pendrive’a, działające niezależnie od zainstalowanego systemu (także dla Linuksa).
  • Programy producentów dysków – część z nich oferuje bezpłatne narzędzia do kopii i klonowania dla swoich nośników.

Na Macu odpowiednikiem codziennej ochrony jest Time Machine, który kopiuje dane i ustawienia, a system instaluje się na nowo z trybu odzyskiwania.

Przywracanie „na gołym metalu”

Przywracanie na pusty lub nowy dysk (bare metal) wymaga uruchomienia komputera z nośnika, który nie zależy od uszkodzonego systemu:

  1. Przygotuj wcześniej pendrive ratunkowy programu albo nośnik instalacyjny Windows.
  2. Uruchom z niego komputer i podłącz dysk z obrazem.
  3. W Windows wybierz Napraw komputer → Rozwiązywanie problemów → Opcje zaawansowane i opcję odzyskiwania obrazu systemu (nazwa i miejsce mogą się różnić w zależności od wersji).
  4. Wskaż obraz i dysk docelowy – zwróć uwagę, że zostanie on całkowicie nadpisany.
  5. Po przywróceniu uruchom system i zaktualizuj go oraz programy.

Uwaga: przywracając obraz, łatwo wskazać niewłaściwy dysk docelowy. Odłącz wszystkie nośniki z danymi, które nie biorą udziału w operacji.

Gdzie przechowywać obraz

Obraz zapisuj na osobnym dysku zewnętrznym albo na NAS-ie, nigdy na innej partycji tego samego dysku – awaria fizyczna nośnika zabierze wtedy oryginał i kopię jednocześnie. Dobrze jest trzymać co najmniej dwa ostatnie obrazy: jeśli najnowszy okaże się uszkodzony lub zawiera już problem, który chcesz cofnąć, masz do czego wrócić. Po wykonaniu obrazu wiele programów oferuje jego weryfikację – warto z niej korzystać, mimo że wydłuża operację.

Szyfrowanie i klucze

Jeśli dysk był szyfrowany BitLockerem, zachowaj klucz odzyskiwania – po przywróceniu obrazu lub zmianie sprzętu system może o niego poprosić. Sam obraz zapisany na dysku zewnętrznym też warto zaszyfrować. Bez hasła lub klucza nikt nie odczyta zaszyfrowanych danych.

Gdy obrazu nie ma, a dysk się psuje

Jeśli dysk już zaczął sprawiać problemy – zawiesza się, stuka, znikają pliki – nie twórz obrazu na siłę dowolnym programem i nie uruchamiaj CHKDSK. Intensywny odczyt może dobić uszkodzony nośnik. Lepiej oddać go do laboratorium odzyskiwania danych, gdzie kopię wykonuje się sprzętowo, z kontrolą odczytu.

Podsumowanie

  • Obraz dysku wykonuj co kilka miesięcy i przed większymi zmianami w systemie.
  • Kopię plików rób codziennie lub automatycznie, niezależnie od obrazu.
  • Przygotuj i sprawdź nośnik ratunkowy, zanim będzie potrzebny.
lge
Redakcja lge.com.pl

Blog prowadzi zespół Centrum Odzyskiwania Danych Mega Serwis z Warszawy – od 1997 roku naprawiamy komputery i odzyskujemy dane. Piszemy o tym, co widzimy na co dzień w serwisie i laboratorium.

Zadzwoń Utracone dane?