Blog komputerowy · porady IT, systemy, sieci i bezpieczeństwo Laboratorium odzyskiwania danych Odzyskiwanie danych · 609 123 321
Odzyskiwanie danych

Czy to już awaria dysku? Bezpieczna diagnostyka krok po kroku

Komputer zwalnia, zawiesza się albo nie widzi dysku. Pokazujemy, jak ustalić przyczynę, nie pogarszając stanu nośnika – i kiedy z testowania zrezygnować na rzecz kopii lub laboratorium.

lge Redakcja lge.com.pl · aktualizacja 3 min czytania
Okładka artykułu: bezpieczna diagnostyka uszkodzonego dysku w komputerze

Gdy komputer zaczyna się zawieszać, długo uruchamia albo gubi pliki, pierwsze podejrzenie pada zwykle na dysk. Słusznie – to jeden z najczęściej psujących się podzespołów, a przy tym jedyny, na którym są dane. Problem w tym, że niewłaściwie prowadzona diagnostyka potrafi zniszczyć słabnący dysk szybciej niż sama usterka. Poniżej kolejność, która pozwala ustalić przyczynę i nie stracić plików.

Zanim cokolwiek sprawdzisz: czy dane mają kopię?

To pytanie decyduje o całym dalszym postępowaniu. Jeśli wszystkie ważne pliki masz w aktualnej kopii zapasowej, dysk możesz testować dowolnymi programami – w najgorszym razie kupisz nowy. Jeśli kopii nie ma, każda godzina pracy uszkodzonego nośnika to ryzyko. Programy testujące odczytują cały dysk sektor po sektorze, a dysk z uszkodzoną głowicą lub zdegradowaną powierzchnią może w trakcie takiego testu przestać działać zupełnie.

Uwaga: jeśli dysk stuka, piszczy, nie jest wykrywany albo pliki znikają lub „psują się” same – wyłącz komputer. Nie uruchamiaj programów naprawczych ani CHKDSK. W takiej sytuacji jedyną rozsądną drogą jest odzyskiwanie danych w laboratorium.

Odczyt SMART – szybka i łagodna wskazówka

SMART to wbudowany w dysk mechanizm samokontroli, który zapisuje liczniki błędów i stan nośnika. Jego odczyt trwa chwilę i praktycznie nie obciąża dysku. W Windows przydatny jest bezpłatny CrystalDiskInfo, w Linuksie polecenie sudo smartctl -a /dev/sda z pakietu smartmontools. Ogólny stan pokaże też PowerShell: Get-PhysicalDisk | Select FriendlyName, HealthStatus.

W dyskach talerzowych szczególną uwagę zwróć na atrybuty Reallocated Sectors Count, Current Pending Sector i Offline Uncorrectable – wartości większe od zera oznaczają problemy z powierzchnią, a rosnące z dnia na dzień to sygnał do natychmiastowej kopii. SMART nie daje jednak pewności: dysk z „dobrym” raportem może mieć uszkodzoną głowicę, a dysk z kilkoma przemapowanymi sektorami potrafi pracować latami. Szczegóły interpretacji opisujemy w poradniku jak czytać SMART dysku.

Infografika: pięć kroków bezpiecznej diagnostyki dysku – od oceny ważności danych do testu powierzchni
Infografika: Diagnostyka dysku w bezpiecznej kolejności – kliknij, aby powiększyć

Dziennik zdarzeń zdradza błędy odczytu

Windows zapisuje problemy z dyskiem, zanim użytkownik je zauważy. Uruchom eventvwr.msc i przejdź do Dzienniki systemu Windows → System. Wpisy ze źródła disk z identyfikatorem 7 („urządzenie ma uszkodzony blok”) albo 153 (ponawiana operacja wejścia-wyjścia) oraz częste ostrzeżenia ze źródła Ntfs to poważne sygnały. Więcej o filtrowaniu dziennika znajdziesz w artykule o Podglądzie zdarzeń.

Dysk czy system? Test bez obciążania nośnika

Powolna praca i zawieszenia nie zawsze oznaczają awarię dysku – winne mogą być sterowniki, przegrzewanie, pamięć RAM albo uszkodzony system. Skuteczny sposób na rozdzielenie tych przyczyn to uruchomienie komputera z innego nośnika:

  • Pendrive z Linuksem w trybie live – jeśli komputer działa płynnie, a dysk wewnętrzny odczytuje się bez zacięć, problem leży raczej w systemie. Z takiego pendrive’a można też skopiować pliki (opis w artykule o kopiowaniu plików z Live USB).
  • Zapasowy dysk z czystym systemem – metoda stosowana w serwisach: gdy na nowym dysku wszystko działa, wiadomo, że wina leży po stronie starego dysku lub jego systemu.
  • Test pamięci RAM – losowe błędy i niebieskie ekrany potrafią naśladować objawy uszkodzonego dysku.

Testowanie dysku programem zainstalowanym na tym samym dysku, z którego pracuje system, daje mylące wyniki. System w tle ciągle zapisuje i odczytuje dane, więc program raportuje „wolne sektory”, które wcale nie muszą być uszkodzone.

Kiedy przerwać i oddać dysk specjalistom

Domowa diagnostyka ma sens tylko do pewnego momentu. Przerwij ją, gdy dysk wydaje nietypowe dźwięki, odłącza się w trakcie pracy, raportuje szybko rosnącą liczbę uszkodzonych sektorów lub kopiowanie zatrzymuje się na tych samych plikach. W laboratorium dysk podłącza się do specjalistycznego sprzętu, który nie pozwala systemowi go automatycznie zamontować, i od razu wykonuje się kopię sektor po sektorze z kontrolą odczytu. Diagnoza i wycena są bezpłatne, a dysk możesz dostarczyć osobiście albo wysłać kurierem.

Lista kontrolna

  1. Ustal, czy ważne dane mają kopię.
  2. Nasłuchuj: stuki i piski oznaczają koniec testów.
  3. Odczytaj SMART i sprawdź dziennik zdarzeń.
  4. Uruchom komputer z innego nośnika, aby oddzielić dysk od systemu.
  5. Skopiuj najważniejsze pliki, zanim zaczniesz pełny test powierzchni.
lge
Redakcja lge.com.pl

Blog prowadzi zespół Centrum Odzyskiwania Danych Mega Serwis z Warszawy – od 1997 roku naprawiamy komputery i odzyskujemy dane. Piszemy o tym, co widzimy na co dzień w serwisie i laboratorium.

Zadzwoń Utracone dane?