Blog komputerowy · porady IT, systemy, sieci i bezpieczeństwo Laboratorium odzyskiwania danych Odzyskiwanie danych · 609 123 321
Dyski i pamięci

Dysk 1 TB, a Windows pokazuje 931 GB – skąd się bierze różnica w pojemności

Nowy dysk 1 TB, a w Eksploratorze 931 GB. Nikt nie oszukuje – to różnica jednostek. Wyjaśniamy też, gdzie znika reszta miejsca i kiedy zbyt mała pojemność to sygnał awarii.

lge Redakcja lge.com.pl 3 min czytania
Okładka artykułu: różnica między pojemnością dysku na opakowaniu a pokazywaną w Windows

Kupujesz dysk 1 TB, podłączasz go i w Eksploratorze widzisz 931 GB. Przy laptopie z SSD 512 GB na partycji C: jest jeszcze mniej. To nie wada ani oszustwo, tylko efekt dwóch różnych sposobów liczenia oraz miejsca zajętego przez partycje i system. Warto jednak wiedzieć, jak wygląda prawidłowa różnica – bo zbyt mała pojemność potrafi też sygnalizować usterkę.

Dwa sposoby liczenia: GB i GiB

Producenci dysków stosują jednostki dziesiętne układu SI: 1 GB to miliard bajtów, a 1 TB to bilion bajtów. Windows liczy w jednostkach binarnych, gdzie „gigabajt” to 1024 × 1024 × 1024 bajtów, czyli formalnie gibibajt (GiB), choć Eksplorator nadal wyświetla skrót GB. Bilion bajtów podzielony przez 1024³ daje około 931 GiB – i to właśnie widzisz.

Różnica rośnie z pojemnością: przy gigabajtach wynosi około 7%, przy terabajtach około 9%. Bajtów jest dokładnie tyle samo, zmienia się tylko jednostka.

Przeliczenie pojemności dysków z jednostek dziesiętnych producenta na jednostki binarne Windows
Infografika: Ile pokaże Windows przy popularnych pojemnościach – kliknij, aby powiększyć

macOS i Linux liczą inaczej

macOS od lat podaje pojemność w jednostkach dziesiętnych, więc dysk 1 TB w Finderze ma około 1 TB – ten sam nośnik w Windows pokaże 931 GB. W Linuksie zależy to od narzędzia: df -h i lsblk używają potęg liczby 1024, a df -H potęg liczby 1000. Warto o tym pamiętać, porównując pojemności między komputerami.

Partycje, których nie widać w Eksploratorze

Dysk systemowy nie składa się z jednej partycji. Instalator Windows tworzy partycję EFI z programem rozruchowym, niewielką partycję zarezerwowaną (MSR) i partycję odzyskiwania ze środowiskiem Windows RE. Producenci laptopów dodają czasem własną partycję z obrazem fabrycznym, zajmującą wiele gigabajtów. Wszystkie zobaczysz w Zarządzaniu dyskami (prawy przycisk na przycisku Start → Zarządzanie dyskami) – więcej w poradniku o zarządzaniu dyskami i partycjach.

Uwaga: nie usuwaj partycji EFI ani odzyskiwania, żeby „odzyskać” kilkaset megabajtów. Możesz stracić możliwość uruchomienia systemu albo narzędzia naprawy. Każdą zmianę partycji poprzedź kopią danych.

Co jeszcze zabiera miejsce

  • Metadane systemu plików – NTFS rezerwuje miejsce na tablicę plików i dziennik, więc nawet pusty dysk ma zajęte kilkaset megabajtów lub więcej.
  • Magazyn zarezerwowany – Windows może odkładać kilka gigabajtów na aktualizacje. Stan sprawdzisz poleceniem DISM /Online /Get-ReservedStorageState w terminalu uruchomionym jako administrator, a rozmiar w Ustawienia → System → Magazyn (w części wersji systemu sekcja nazywa się „Pamięć”), w kategorii plików systemowych i zarezerwowanych.
  • Plik hibernacji i stronicowania – zależą od ilości pamięci RAM i ustawień.
  • Punkty przywracania – kopie w tle zajmują część dysku, jeśli włączona jest ochrona systemu.

Jeśli brakuje ci miejsca na partycji systemowej, zajrzyj do poradnika brak miejsca na dysku C.

A dyski SSD 480 GB i 500 GB?

Dyski SSD mają więcej komórek flash, niż udostępniają systemowi. Ta ukryta rezerwa (over-provisioning) służy kontrolerowi do wyrównywania zużycia i zastępowania uszkodzonych bloków. Nie zobaczysz jej w żadnym narzędziu – dysk zgłasza tylko pojemność użytkową, która już jest liczbą z pudełka. Dlatego na rynku są modele 480, 500 i 512 GB o podobnej ilości pamięci w środku.

Kiedy pojemność wskazuje na problem

Różnica rzędu 7–9% jest normalna. Niepokój powinny budzić inne sytuacje:

  • dysk powyżej 2 TB pokazuje tylko około 2 TB (w Windows 1,81 TB) albo – w przypadku dysku 3 TB – 746 GB; zwykle to tablica partycji MBR lub stary adapter USB (zobacz MBR czy GPT);
  • pendrive lub karta nagle pokazuje kilka megabajtów albo 0 bajtów – typowy objaw awarii kontrolera lub pamięci;
  • nowy, tani nośnik zgłasza ogromną pojemność, a zapisane pliki się psują – podróbka z fałszywą pojemnością;
  • dysk w systemie ma kilka gigabajtów lub pojemność 0, choć wcześniej działał – częsty objaw uszkodzenia oprogramowania dysku.

W trzech ostatnich przypadkach nie formatuj i nie inicjalizuj nośnika, jeśli są na nim ważne dane. Odłącz go i skonsultuj się z laboratorium odzyskiwania danych – diagnoza i wycena są bezpłatne.

Podsumowanie

Dysk 1 TB z 931 GB w Windows jest w pełni sprawny – to te same bajty liczone w innych jednostkach. Kolejne gigabajty zajmują partycje systemowe, metadane i rezerwa na aktualizacje. Niepokój powinny budzić dopiero skrajne różnice i nagła zmiana pojemności działającego wcześniej nośnika.

lge
Redakcja lge.com.pl

Blog prowadzi zespół Centrum Odzyskiwania Danych Mega Serwis z Warszawy – od 1997 roku naprawiamy komputery i odzyskujemy dane. Piszemy o tym, co widzimy na co dzień w serwisie i laboratorium.

Zadzwoń Utracone dane?