Kupujesz dysk 1 TB, podłączasz go i w Eksploratorze widzisz 931 GB. Przy laptopie z SSD 512 GB na partycji C: jest jeszcze mniej. To nie wada ani oszustwo, tylko efekt dwóch różnych sposobów liczenia oraz miejsca zajętego przez partycje i system. Warto jednak wiedzieć, jak wygląda prawidłowa różnica – bo zbyt mała pojemność potrafi też sygnalizować usterkę.
Dwa sposoby liczenia: GB i GiB
Producenci dysków stosują jednostki dziesiętne układu SI: 1 GB to miliard bajtów, a 1 TB to bilion bajtów. Windows liczy w jednostkach binarnych, gdzie „gigabajt” to 1024 × 1024 × 1024 bajtów, czyli formalnie gibibajt (GiB), choć Eksplorator nadal wyświetla skrót GB. Bilion bajtów podzielony przez 1024³ daje około 931 GiB – i to właśnie widzisz.
Różnica rośnie z pojemnością: przy gigabajtach wynosi około 7%, przy terabajtach około 9%. Bajtów jest dokładnie tyle samo, zmienia się tylko jednostka.

macOS i Linux liczą inaczej
macOS od lat podaje pojemność w jednostkach dziesiętnych, więc dysk 1 TB w Finderze ma około 1 TB – ten sam nośnik w Windows pokaże 931 GB. W Linuksie zależy to od narzędzia: df -h i lsblk używają potęg liczby 1024, a df -H potęg liczby 1000. Warto o tym pamiętać, porównując pojemności między komputerami.
Partycje, których nie widać w Eksploratorze
Dysk systemowy nie składa się z jednej partycji. Instalator Windows tworzy partycję EFI z programem rozruchowym, niewielką partycję zarezerwowaną (MSR) i partycję odzyskiwania ze środowiskiem Windows RE. Producenci laptopów dodają czasem własną partycję z obrazem fabrycznym, zajmującą wiele gigabajtów. Wszystkie zobaczysz w Zarządzaniu dyskami (prawy przycisk na przycisku Start → Zarządzanie dyskami) – więcej w poradniku o zarządzaniu dyskami i partycjach.
Uwaga: nie usuwaj partycji EFI ani odzyskiwania, żeby „odzyskać” kilkaset megabajtów. Możesz stracić możliwość uruchomienia systemu albo narzędzia naprawy. Każdą zmianę partycji poprzedź kopią danych.
Co jeszcze zabiera miejsce
- Metadane systemu plików – NTFS rezerwuje miejsce na tablicę plików i dziennik, więc nawet pusty dysk ma zajęte kilkaset megabajtów lub więcej.
- Magazyn zarezerwowany – Windows może odkładać kilka gigabajtów na aktualizacje. Stan sprawdzisz poleceniem
DISM /Online /Get-ReservedStorageStatew terminalu uruchomionym jako administrator, a rozmiar w Ustawienia → System → Magazyn (w części wersji systemu sekcja nazywa się „Pamięć”), w kategorii plików systemowych i zarezerwowanych. - Plik hibernacji i stronicowania – zależą od ilości pamięci RAM i ustawień.
- Punkty przywracania – kopie w tle zajmują część dysku, jeśli włączona jest ochrona systemu.
Jeśli brakuje ci miejsca na partycji systemowej, zajrzyj do poradnika brak miejsca na dysku C.
A dyski SSD 480 GB i 500 GB?
Dyski SSD mają więcej komórek flash, niż udostępniają systemowi. Ta ukryta rezerwa (over-provisioning) służy kontrolerowi do wyrównywania zużycia i zastępowania uszkodzonych bloków. Nie zobaczysz jej w żadnym narzędziu – dysk zgłasza tylko pojemność użytkową, która już jest liczbą z pudełka. Dlatego na rynku są modele 480, 500 i 512 GB o podobnej ilości pamięci w środku.
Kiedy pojemność wskazuje na problem
Różnica rzędu 7–9% jest normalna. Niepokój powinny budzić inne sytuacje:
- dysk powyżej 2 TB pokazuje tylko około 2 TB (w Windows 1,81 TB) albo – w przypadku dysku 3 TB – 746 GB; zwykle to tablica partycji MBR lub stary adapter USB (zobacz MBR czy GPT);
- pendrive lub karta nagle pokazuje kilka megabajtów albo 0 bajtów – typowy objaw awarii kontrolera lub pamięci;
- nowy, tani nośnik zgłasza ogromną pojemność, a zapisane pliki się psują – podróbka z fałszywą pojemnością;
- dysk w systemie ma kilka gigabajtów lub pojemność 0, choć wcześniej działał – częsty objaw uszkodzenia oprogramowania dysku.
W trzech ostatnich przypadkach nie formatuj i nie inicjalizuj nośnika, jeśli są na nim ważne dane. Odłącz go i skonsultuj się z laboratorium odzyskiwania danych – diagnoza i wycena są bezpłatne.
Podsumowanie
Dysk 1 TB z 931 GB w Windows jest w pełni sprawny – to te same bajty liczone w innych jednostkach. Kolejne gigabajty zajmują partycje systemowe, metadane i rezerwa na aktualizacje. Niepokój powinny budzić dopiero skrajne różnice i nagła zmiana pojemności działającego wcześniej nośnika.



