Blog komputerowy · porady IT, systemy, sieci i bezpieczeństwo Laboratorium odzyskiwania danych Odzyskiwanie danych · 609 123 321
Bezpieczeństwo

Czy moje dane wyciekły? Jak to sprawdzić i co zrobić krok po kroku

Have I Been Pwned, rządowy serwis bezpiecznedane.gov.pl i ostrzeżenia w menedżerze haseł – jak sprawdzić wyciek oraz jakie kroki podjąć, gdy Twoje dane są na liście.

lge Redakcja lge.com.pl 3 min czytania
Okładka artykułu: sprawdzanie, czy dane logowania wyciekły

Wycieki danych zdarzają się sklepom, forom, przychodniom i firmom kurierskim – czyli miejscom, w których zostawiamy e-mail, hasło, adres i numer telefonu. Nie da się ich uniknąć, ale można szybko sprawdzić, czy nasze dane krążą w sieci, i ograniczyć skutki. Poniżej narzędzia i plan działania.

Co właściwie wycieka i czym to grozi

Najczęściej są to pary „e-mail + hasło”, czasem tylko skróty haseł, a przy poważniejszych incydentach także imię, nazwisko, adres, PESEL czy numer dowodu. Każdy z tych elementów jest wykorzystywany inaczej:

  • Hasło – przestępcy automatycznie sprawdzają je w innych serwisach. Jeśli używasz tego samego hasła do sklepu i do poczty, wyciek ze sklepu otwiera skrzynkę.
  • Adres e-mail i telefon – trafiają na listy do phishingu i fałszywych SMS-ów, często bardzo dobrze dopasowanych do serwisu, z którego wyciekły.
  • PESEL i dane z dowodu – mogą posłużyć do prób wyłudzenia kredytu, zawarcia umowy na telefon lub podszywania się pod Ciebie.

Jak sprawdzić adres e-mail i hasło

Najbardziej znany serwis to Have I Been Pwned. Wpisujesz adres e-mail i dostajesz listę znanych wycieków, w których się pojawił, wraz z informacją, jakie dane zawierał każdy z nich. Można tam też zapisać się na powiadomienia o nowych incydentach. Osobna część serwisu, Pwned Passwords, pozwala sprawdzić samo hasło – przeglądarka wysyła tylko fragment jego skrótu, a nie hasło w czystej postaci.

Wygodniej jest jednak korzystać z ostrzeżeń, które dają menedżery haseł. Menedżer wbudowany w Chrome ma funkcję kontroli haseł, a hasła zapisane na iPhonie i Macu są sprawdzane pod kątem wycieków w aplikacji Hasła. Osobne menedżery haseł mają podobne raporty. Jeśli jeszcze nie używasz żadnego, zacznij od artykułu dlaczego warto mieć menedżer haseł.

Uwaga: wpisuj e-mail i hasło wyłącznie w znanych serwisach, a adres wpisuj ręcznie. Strony „sprawdź swoje hasło” z reklam lub wiadomości bywają po prostu pułapką na hasła.

Polskie dane: bezpiecznedane.gov.pl

Rządowy serwis bezpiecznedane.gov.pl, prowadzony z udziałem CERT Polska, pozwala sprawdzić adres e-mail, numer telefonu czy login w znanych wyciekach, a po dużych incydentach w polskich firmach (np. w laboratoriach ALAB) – także PESEL. Logujesz się przez mObywatel, Profil Zaufany, bankowość elektroniczną lub e-dowód i sprawdzasz, czy Twoje dane znalazły się w opublikowanych paczkach. Serwis obejmuje wybrane incydenty, więc wynik negatywny nie daje gwarancji – to sprawdzenie konkretnych wycieków, a nie całego internetu.

Infografika: pięć kroków po wykryciu wycieku danych – od zmiany hasła po zastrzeżenie PESEL
Infografika: Twoje dane są w wycieku – co zrobić po kolei – kliknij, aby powiększyć

Twój adres jest na liście – co teraz

  1. Zmień hasło w serwisie, którego dotyczy wyciek. Jeżeli to samo hasło (lub jego wariant z inną cyfrą na końcu) było użyte gdziekolwiek indziej – zmień je tam również, zaczynając od poczty, bo przez nią resetuje się pozostałe konta.
  2. Włącz uwierzytelnianie dwuskładnikowe wszędzie, gdzie to możliwe, a tam, gdzie serwis to oferuje, rozważ klucze dostępu (passkey).
  3. W ustawieniach poczty sprawdź listę zalogowanych urządzeń, reguły przekierowania i filtry – przejęte skrzynki często mają dopisaną regułę, która po cichu przesyła wiadomości na obcy adres.
  4. Przejrzyj historię zamówień, płatności i zapisanych kart w serwisach zakupowych.

Jeśli wyciek był stary, a hasło od tamtej pory zmieniałeś – zwykle wystarczy upewnić się, że nie używasz go nigdzie indziej.

Zastrzeżenie PESEL i inne zabezpieczenia

Gdy w wycieku był Twój PESEL, warto go zastrzec. Zrobisz to bezpłatnie w aplikacji mObywatel (w usługach jest pozycja „Zastrzeż PESEL”), w serwisie mobywatel.gov.pl lub w dowolnym urzędzie gminy. Zastrzeżenie działa od razu, a cofnąć je można w każdej chwili tymi samymi drogami – na przykład na czas podpisywania umowy kredytowej. Nie przeszkadza ono w wizycie u lekarza czy realizacji recepty.

Przy utracie lub kradzieży dowodu osobistego zgłoś to w mObywatelu albo w urzędzie, a w banku możesz dodatkowo zastrzec dokument w systemie dokumentów zastrzeżonych. Szczegóły i aktualne zasady najlepiej sprawdzić na stronach gov.pl.

Wskazówka: po głośnym wycieku przez kilka tygodni spodziewaj się „pomocnych” wiadomości o rzekomym odszkodowaniu albo konieczności „weryfikacji konta”. To klasyczny phishing – nie klikaj w linki, wejdź do serwisu samodzielnie.

Lista kontrolna na koniec

  • Sprawdź swoje adresy e-mail w Have I Been Pwned i włącz powiadomienia.
  • Każde konto – osobne hasło, najlepiej generowane przez menedżer haseł.
  • Poczta, bank i konta w chmurze – zawsze z drugim składnikiem logowania.
  • PESEL zastrzeżony, odblokowywany tylko na czas potrzebny do umowy.
  • Wiadomości o wycieku traktuj z ograniczonym zaufaniem, nawet jeśli wyglądają oficjalnie.
lge
Redakcja lge.com.pl

Blog prowadzi zespół Centrum Odzyskiwania Danych Mega Serwis z Warszawy – od 1997 roku naprawiamy komputery i odzyskujemy dane. Piszemy o tym, co widzimy na co dzień w serwisie i laboratorium.

Czytaj także

Bezpieczeństwo →
Zadzwoń Utracone dane?